Мақалада қылмыстық құқық бұзушылықтарды тергеу кезінде жасанды интеллект технологияларын қолданудың құқықтық және практикалық аспектілері зерттелген. Тақырып-тың өзектілігі қоғамдық қатынастарды цифрландыруға және құқық қорғау органдарының қызметіне заманауи технологиялық шешімдерді енгізуді талап ететін қылмыс жасау тәсілдерінің күрделенуіне байланысты. Зерттеудің мақсаты қылмыстық сот ісін жүргізуде жасанды интеллектті пайдалану мүмкіндіктерін талдау, осыған байланысты құқықтық тәуекелдерді анықтау және Қазақстан Республикасының заңнамасын жетілдіру перспектива-ларын айқындау болып табылады.
Жұмыста заңнаманы талдау, салыстырмалы-құқықтық зерттеу, жүйелік және ресми-құқықтық талдау әдістері қолданылды. Деректердің үлкен массивтерін өңдеу, бейнебақылау материалдарын талдау, қылмыстық әрекеттің сандық іздерін анықтау және киберқылмыстарды тергеу кезінде жасанды интеллектті қолдану мүмкіндіктері қарастырылады. Құқық қорғау органдарының қызметіне зияткерлік жүйелерді енгізудің шетелдік тәжірибесі, сондай-ақ Қазақстан Республикасындағы құқықтық реттеудің қазіргі жағдайы зерттелді.
Зерттеу нәтижелері жасанды интеллектті пайдалану ақпаратты автоматтандырылған талдау, қылмыстық әрекетке қатысушылар арасында байланыс орнату және киберқылмысқа қарсы тетіктерді жетілдіру арқылы тергеу тиімділігін арттыруға ықпал ететінін көрсетеді. Сонымен қатар, зияткерлік жүйелер жұмысының нәтижелерінің нақты іс жүргізу мәртебесінің болмауымен, цифрлық дәлелдемелерге жол беру, алгоритмдік қателіктер үшін жауапкерші-лікті бөлу және адам құқықтарын қорғауды қамтамасыз ету мәселелерімен байланысты құқықтық реттеу мәселелері анықталды.
Қазіргі кезеңде жасанды интеллект жүйелерінің жұмыс істеу нәтижелері қылмыстық істер бойынша дербес дәлелдемелер ретінде қарастырыла алмайды және тек адам тарапынан міндетті бақылау кезінде көмекші құрал ретінде пайдаланылуы керек деген қорытындыға келді. Цифрлық дәлелдемелердің құқықтық мәртебесін айқындау, алгоритмдік жүйелердің тәуелсіз аудит тетіктерін енгізу және құқық қорғау қызметінде жасанды интеллект технологияларын пайдалану кезінде азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау кепілдіктерін күшейту бөлігінде Қазақстан Республикасының заңнамасын одан әрі жетілдіру қажеттілігі негізделген.