Перейти к основному контенту Перейти к главному меню навигации Перейти к нижнему колонтитулу сайта
Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Юриспруденция сериясы

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ КОНСТИТУЦИЯЛЫҚ СОТЫ: ҚҰЗЫРЕТТІЛІГІН ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ ДАМУ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ

Жарияланды September 2025
Ташкентский государственный юридический университет
Аннотация

Мақалада Қазақстан Республикасындағы конституциялық реформалар жағдайында конституциялық әділет институтының қазіргі жай-күйі мен даму перспективаларына кешенді талдау жасалады. Конституциялық бақылаудың теориялық-құқықтық негіздері және реформаның нәтижесінде толыққанды сот органы мәртебесіне ие болған Конституциялық соттың институционалдық эволюциясының ерекшеліктері ашып көрсетіледі. Азаматтардың конституциялық шағым жасау құқығына ерекше көңіл бөлінген, бұл құқық адамның негізгі құқықтары мен бостандықтарын қорғау әлеуетін едәуір арттырды. Конституциялық соттың құзыретіне қатысты негізгі мәселелер анықталған: конституциялық әділет органына түсетін жүктеменің жоғары болуы, шағымдарды қабылдаудың процессуалдық сүзгілерінің жеткіліксіздігі және рәсімдердің айқын еместігі. Конституциялық сот шешімдерінің орындалуына парламенттік және қоғамдық бақылау жүйесі құрылмайынша, конституциялық әділеттің рөлінің төмендеу қаупі сақталатыны атап өтілген. Мақалада істерді қарау сапасын арттыру және сотқа деген сенімді нығайту тәсілі ретінде amicus curiae тетігін енгізу қажеттігі негізделеді. Қоғамның сенімі мен құқықтық мәдениеттің дамуы демократиялық институттардың тұрақтылығының шешуші факторлары екендігі айқын көрсетілген. Қазақстандағы конституциялық бақылауды одан әрі жетілдіру соттың институционалдық тәуелсіздігін, оның шешімдерінің міндеттілігін және азаматтық қоғамның кеңінен қатысуын үйлестіруі тиіс деген қорытынды жасалған.

PDF (English)